Artificial Intelligence یا همان که به اختصار AI گفته میشود، دیگر یک افسانه جذاب هالیوودی نیست بلکه یک واقعیت عینی است. امروزه انسان ها به همان راحتی که از گوشی و ماشین حرف میزنند از هوش مصنوعی هم حرف می زنند! هوش مصنوعی در حال فتح جهان ما است. یکی از این حوزه های فتح شده، حوزه آموزش است. البته واقعیت را بخواهید از همان جا هم سر درآورده است!

کاربرد هوش مصنوعی در دانشگاه گسترده است. یکی از کاربردها، تدوین سامانهای آموزشی است که برنامه آموزشی هر دانشجو را بر اساس توانمندیهای وی تنظیم کند. همه دانشجویان سرعت یادگیری همسانی ندارند و طبیعی است که یک برنامه آموزشی یکسان، به سرخوردگی برخی از دانشجویان که سرعت یادگیری شان کمتر از بقیه باشد، می انجامد. این کاربرد هوش مصنوعی به رغم هشدارهایی که چپ و راست درباره خطرات آن می دهند، عادلانه است. علاوه بر همه این ها این کار به سود استادان دانشگاهی هم هست. تکرار یک برنامه درسی واحد، دو مشکل اساسی دارد. یکی اینکه ملال آور است و دیگری اینکه خلاقیت را در فرد می کشد. پس دست کم تا زمانی که علم رباتیک و دانش هوش مصنوعی با همکاری همدیگر، سیلی از ربات های استاد را روانه بازار نکردهاند، این روش به سود هر دو سوی آموزش، یعنی استاد و دانشجو است.
یک مورد دیگر از کاربرد هوش مصنوعی در دانشگاه، ارزیابی خودکار عملکرد دانشجو است که شامل نمرده دهی هم می شود! ظاهرا از همین حالا روند حذف استادان انسانی شروع شده است و هوش مصنوعی به جای استاد به کارکرد دانشجویان نمره می دهد! گر چه در ظاهر گفته می شود که با این کار، استاد وقت بیشتری را به آموزش اختصاص می دهد. اما وقتی به نمره ات اعتراض داشتی باید با یک هوش ناپیدای جدی سر و کله بزنی!
هوش مصنوعی مثل کولی های فیلم های اسرار آمیز قدیمی که با یک گوی درخشان و بلورین آینده را پیشگویی می کردند، آینده تحصیلی شما را هم پیش بینی می کند! البته در اینجا به جای گوی بلورین، با یک صفحه مانیتور روبرو هستید. هوش مصنوعی با کمک داده هایی مانند عملکرد دانشجو، آینده تحصیلی وی را پیش بینی کند. در این پیش بینی حتی به مشکلاتی که در مسیر تحصیلی خود و دستاوردهای وی نیز اشاره می کند.

کاربرد هوش مصنوعی در دانشگاه به پیش بینی آینده خلاصه نمی شود، بلکه مچ گیری هم می کند. یعنی دانشجویانی که می خواهند از راه تقلب، نمره خوبی بگیرند با نظارت هوش مصنوعی به دام می افتند. البته این هوش، همه جا هم سخت گیر نیست بلکه به دانشجویان سر به راه و مستعد در اینکه چه نوع آموزشی با هوش و سلایق آنها همخوانی دارد، کمک می کند. مثلا به آنها توصیه هایی درباره محتوای آموزشی متناسب با تحصیل شان می کند و به دانشجویانی که در زمینه زبان، و به دنبال آن، یادگیری محتوای آموزشی ارائه شده، لنگ کی زنند، کمک می کند.
برنامه ریزی درسی کاربرد هوش مصنوعی در دانشگاه را بیش از پیش مهم تر کرده است. تکنولوژی هوش مصنوعی بر گردآوری داده ها تکیه دارد. برای ارزیابی دانشجویان این سامانه به گردآوری عملکرد دانشجویان نیاز دارد تا با ارزیابی آنها، برای هر کدام یک برنامه درسی جداگانه تدوین کند.
تا حالا دستیار نامرئی دیده اید؟! منظورم چیزی مثل رمان مرد نامرئی نیست بلکه نوعی چت بات و دستیار مجازی است. دانشگاه ها ترجیح می دهند به جای استخدام دستیار واقعی از هوش مصنوعی برای پاسخگویی به سوالات بیشمار دانشجویان استفاده کنند. هر سوالی که داشته باشید این همه چیز دان نامرئی به آن پاسخ می دهد. سوال درسی؟ غیر درسی؟ امور ثبت نامی؟ برنامه های کلاسی؟ فرقی نمی کند! حتی می تواند برای شما تور مجازی برگزار کند. اگر می خواهید در دانشگاهی ثبت نام کنید، کافی است که از این دستیار نادیدنی بخواهید که شما را در پردیس دانشگاه، خوابگاه ها یا هر جای دیگری که بخواهید، بگرداند!

اینکه کاربرد هوش مصنوعی در دانشگاه خوب است یا بد را به فیلسوفان اخلاق بسپاریم و فعلا ببینیم که این رشته چیست؟ در واقع رشته هوش مصنوعی از زیر شاخه های علوم و مهندسی کامپیوتر است و با سرعت رشد بالایی که دارد، به یک رشته محبوب و پرتقاضای دانشگاهی تبدیل شده است. دیگر انجام پروژه های درسی به برنامه نویسی، سخت افزار، نرم افزار، امنیت و شبکه خلاصه نمی شود بلکه انجام پروژه هوش مصنوعی را هم باید به آنها اضافه کرد.
کاربرد هوش مصنوعی در دانشگاه فقط مچ گیری نیست بلکه درس هم داده می شود! رشته هوش مصنوعی در دانشگاه ها چندین شاخه دارد که می توانید با مشورت خود هوش مصنوعی یکی از این شاخه ها را انتخاب کنید! این شاخه ها عبارتند از:
Machine Learning یا یادگیری ماشین: در این شاخه از هوش مصنوعی، ماشینها یا همان سامانههایی که باید با هوش مصنوعی در کار ویژه ای ماهر شوند، سر کلاس هیچ استادی نمی نشینند. بلکه با آمیزه ای از داده های ورودی و فرمان های کدنویسی شده، روند یادگیری شان را بهتر کرده و ضریب خطایشان را کمتر می کنند.
Neural Networks یا شبکه عصبی: شبکه عصبی هوش مصنوعی درست مانند شبکه عصبی مغز عمل می کند یا می کوشد همانند آن باشد. در آن هم نورون هایی شبیه مغز طراحی شده که داده ها را با هم رد و بدل می کنند.
Expert System یا سامانه های ماهر و خبره: سامانه های خبره در واقع به آگاهی و توانمندی های آن مانند تصمیم گیری و گزینش شباهت دارند. چند کاربرد هوش مصنوعی در دانشگاه که در بالا به آنها اشاره کردیم، به این شاخه از هوش مصنوعی ارتباط دارند.
Machine Vision یا بینایی ماشین: این شاخه از هوش مصنوعی مانند نامش، کار بینایی را شبیه سازی می کند. در واقع ماشین ها به خصوص در کارخانه هایی که نیاز به نظارت شبانه روزی دارند، با کمک دوربین، داده ها را دریافت و تحلیل می کنند و پس از آن هوشمندانه کار دست را انجام می دهند.
Natural Language Processing یا پردازش زبان طبیعی: در این شاخه، هدف شبیه سازی توانایی ماشین در یادگیری از زبان انسان است.
Robotic یا رباتیک: این رشته شاید کاربرد هوش مصنوعی در دانشگاه را در آینده به سوی حذف کادر آموزشی پیش ببرد! دانش رباتیک در واقع یک شاخه میان رشته ای است. سه دانش رایانه، مهندسی برق و مهندسی مکانیک در این دانش به هم می رسند. ربات ها با کمک حسگرها و هوش مصنوعی درست مانند انسان به محرک های محیطی واکنش نشان می دهند.
Genetic Algorithm یا الگوریتم ژنتیک: الگوریتم ژنتیک یکی از شاخه های پیچیده در هوش مصنوعی است. کاربردهای آن هم کلان است و با موضوعاتی مثل مهندسی جمعیت های انسانی، بهینه سازی، الکوشناسی و مانند آن سروکار دارد.